Spagaat

Op 1 oktober 2015 nam Paul Schraven afscheid als decaan van de Bossche Vakschool. Paul is nog tot en met december werkzaam voor het regionale programma VSV. In zijn afscheidsspeech maakte hij een statement. Hier een fragment.

Ik wil jullie niet lastig vallen met een lange speech maar hier staat een gelukkig man die terug kan kijken op een mooie onderwijscarrière met leuke ontmoetingen met leerlingen, ouders en collega’s en vele vrienden in onderwijsland. En als je sinds 1970, als twintigjarige, voor het eerst voor een groep staat en nu als vijfenzestigjarige afscheid neemt dan ga je je toch bezinnen en ontkom je er niet aan om een statement te maken. Het is een natuurlijke drang. En in mijn geval is dat geen overpeinzing in mineur in de trant van “vroeger was alles beter”. Nee ik zie een uitdaging voor jullie, voor het onderwijsveld. Ik zie dat het onderwijs in een soort spagaat zit waar we uit moeten komen. Of je nu voor de klas staat, bij Leerplicht werkt of beleidsmaker bent. Ik doel op het volgende: Gisteren was het nog in het nieuws. Ons land is gestegen van plek 8 naar plek 5 op de Mondiale Concurrentie Index van het World Economic Forum. Tevredenheid alom! In 2000, bij de Lissabon akkoorden was immers het doel gesteld dat Europa als economische grootheid moest groeien en ons kikkerlandje is daar onderdeel van. Dus groot feest!

Als liberaal zeg ik; Yes, mooi. Maar er is een keerzijde die wij in het onderwijs helaas ook zien. Op het jubileumcongres ( 9 april 2015-50 jaar) van De Decanenvereniging NVS/NVL sprak Paul Verhaeghe, hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse aan de universiteit van Gent. Hij stelde vast dat het onderwijs ongemerkt een ideologie heeft overgenomen. In beleidsstukken van het ministerie van Onderwijs kom je de volgende termen tegen:

*Kennis is menselijk kapitaal

*Kennis is kapitaal

*Leren is een lange termijn investering

*De marktwaarde van de leerlingen verhogen.

Het gevolg van dit alles: Succesvolle jongeren zijn in competitie en dus zijn er winnaars en verliezers. Het moet ouders en U, met een onderwijshart toch pijn en verdriet doen als je hoort dat het meest gebruikte scheldwoord van jong tot oud op het schoolplein LOSER is.

Docenten hebben hun pedagogische rol ingeruild en een economisch-juridische verantwoordelijkheid gekregen. De uitdaging is nu na te gaan denken waar het in het onderwijs nu echt om gaat! Iedereen moet zich kunnen ontwikkelen op zijn eigen niveau, talenten kunnen ontdekken, ook creatief en sociaal en niet alleen in cognitie. Er moet meer aandacht komen voor solidariteit en altruïsme i.p.v. egoïsme en individualisme.

Overigens zijn er al signalen in de maatschappij dat het tij aan het keren is. Jongeren die opgroeien in een hyperindividuele sfeer zoeken nu juist de kracht van het collectief en gaan meer kennis en materie delen. Kijk maar wat er mogelijk is op internet als je wil delen.

Ik hoop dat deze denklijn in de verdere ontwikkeling van het onderwijs zichtbaar zal zijn.

Advertenties